سَأَلَ سَآئِلُۢ بِعَذَابࣲ وَاقِعࣲ
A questioner questioned concerning the doom about to fall
ایک طلب کرنے والے نے عذاب طلب کیا جو نازل ہو کر رہے گا
ھڪ سوال ڪندڙ ڪافرن تي پوندڙ عذاب جو سوال ڪيو
Surah 70
سُوْرَةُ الْمَعَارِجِ
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
سَأَلَ سَآئِلُۢ بِعَذَابࣲ وَاقِعࣲ
A questioner questioned concerning the doom about to fall
ایک طلب کرنے والے نے عذاب طلب کیا جو نازل ہو کر رہے گا
ھڪ سوال ڪندڙ ڪافرن تي پوندڙ عذاب جو سوال ڪيو
لِّلۡكَٰفِرِينَ لَيۡسَ لَهُۥ دَافِعࣱ
Upon the disbelievers, which none can repel
(یعنی) کافروں پر (اور) کوئی اس کو ٹال نہ سکے گا
جنھن کي ڪو ھٽائڻ وارو نه آھي
مِّنَ ٱللَّهِ ذِي ٱلۡمَعَارِجِ
From Allah, Lord of the Ascending Stairways
(اور وہ) خدائے صاحب درجات کی طرف سے (نازل ہوگا)
جو وڏن مرتبن واري الله جي طرف کان (پوندڙ) آھي
تَعۡرُجُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ إِلَيۡهِ فِي يَوۡمࣲ كَانَ مِقۡدَارُهُۥ خَمۡسِينَ أَلۡفَ سَنَةࣲ
(Whereby) the angels and the Spirit ascend unto Him in a Day whereof the span is fifty thousand years
جس کی طرف روح (الامین) اور فرشتے پڑھتے ہیں (اور) اس روز (نازل ہوگا) جس کا اندازہ پچاس ہزار برس کا ہوگا
جنھن ڏينھن جي ڊيگھ پنجاھ ھزار ورھيه آھي تنھن ۾ ملائڪ ۽ جبرئيل الله ڏانھن چڙھندا
فَٱصۡبِرۡ صَبۡرࣰ ا جَمِيلًا
But be patient (O Muhammad) with a patience fair to see
(تو تم کافروں کی باتوں کو) قوت کے ساتھ برداشت کرتے رہو
تنھنڪري تون چڱو صبر ڪر
إِنَّهُمۡ يَرَوۡنَهُۥ بَعِيدࣰ ا
Lo! they behold it afar off
وہ ان لوگوں کی نگاہ میں دور ہے
ڇوته ڪافر انھيءَ (ڏينھن) کي پري ڏسن ٿا
وَنَرَىٰهُ قَرِيبࣰ ا
While we behold it nigh
اور ہماری نظر میں نزدیک
۽ اسين اُن کي ويجھو ٿا ڏسون
يَوۡمَ تَكُونُ ٱلسَّمَآءُ كَٱلۡمُهۡلِ
The day when the sky will become as molten copper
جس دن آسمان ایسا ہو جائے گا جیسے پگھلا ہوا تانبا
جنھن ڏينھن آسمان پگھريل ٽامي وانگر ٿيندو
وَتَكُونُ ٱلۡجِبَالُ كَٱلۡعِهۡنِ
And the hills become as flakes of wool
اور پہاڑ (ایسے) جیسے (دھنکی ہوئی) رنگین اون
۽ جبل رڱيل اُن جان ٿيندا
وَلَا يَسۡـَٔلُ حَمِيمٌ حَمِيمࣰ ا
And no familiar friend will ask a question of his friend
اور کوئی دوست کسی دوست کا پرسان نہ ہوگا
۽ ڪو مائٽ ڪنھن ٻئي مائٽ کان نه پڇندو
يُبَصَّرُونَهُمۡۚ يَوَدُّ ٱلۡمُجۡرِمُ لَوۡ يَفۡتَدِي مِنۡ عَذَابِ يَوۡمِئِذِۭ بِبَنِيهِ
Though they will be given sight of them. The guilty man will long to be able to ransom himself from the punishment of that day at the price of his children
ایک دوسرے کو سامنے دیکھ رہے ہوں گے (اس روز) گنہگار خواہش کرے گا کہ کسی طرح اس دن کے عذاب کے بدلے میں (سب کچھ) دے دے یعنی اپنے بیٹے
(توڙي جو) اُھي کين ڏسڻ ۾ ايندا، گنھگار گھرندو ته جيڪر اُن ڏينھن جي عذاب جي بدران پنھنجا پُٽ بدلو ڏئي
وَصَٰحِبَتِهِۦ وَأَخِيهِ
And his spouse and his brother
اور اپنی بیوی اور اپنے بھائی
۽ پنھنجي زال ۽ پنھنجو ڀاءُ (به)
وَفَصِيلَتِهِ ٱلَّتِي تُـٔۡوِيهِ
And his kin that harboured him
اور اپنا خاندان جس میں وہ رہتا تھا
۽ پنھنجو اُھو سارو قبيلو (به) جنھن کيس ٽڪايو ٿي
وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعࣰ ا ثُمَّ يُنجِيهِ
And all that are in the earth, if then it might deliver him
اور جتنے آدمی زمین میں ہیں (غرض) سب (کچھ دے دے) اور اپنے تئیں عذاب سے چھڑا لے
۽ اُھو (به) جيڪي سڀئي زمين ۾ آھي پوءِ سندس اھو (بدلو ڏيڻ) ڇڏائيس
كَلَّآۖ إِنَّهَا لَظَىٰ
But nay! for lo! it is the fire of hell
(لیکن) ایسا ہرگز نہیں ہوگا وہ بھڑکتی ہوئی آگ ہے
ائين نه آھي، بيشڪ اِھو (دوزخ) الانبن واري باھ آھي
نَزَّاعَةࣰ لِّلشَّوَىٰ
Eager to roast
کھال ادھیڑ ڈالنے والی
مَٿي جي کَل کي ڇڪيندڙ آھي
تَدۡعُواْ مَنۡ أَدۡبَرَ وَتَوَلَّىٰ
It calleth him who turned and fled (from truth)
ان لوگوں کو اپنی طرف بلائے گی جنہوں نے (دین حق سے) اعراض کیا
جيڪو (خدا کان) پٺيرو ٿيو ۽ منھن موڙيائين تنھنکي سڏي ٿي
وَجَمَعَ فَأَوۡعَىٰٓ
And hoarded (wealth) and withheld it
اور (مال) جمع کیا اور بند کر رکھا
۽ (مال) گڏ ڪيائين پوءِ سانڀيائين
۞إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ خُلِقَ هَلُوعًا
Lo! man was created anxious
کچھ شک نہیں کہ انسان کم حوصلہ پیدا ہوا ہے
بيشڪ ماڻھو حرص وارو پيدا ٿيل آھي
إِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ جَزُوعࣰ ا
Fretful when evil befalleth him
جب اسے تکلیف پہنچتی ہے تو گھبرا اٹھتا ہے
جڏھن (ڪو) ڏُک پھچندو اٿس (ته) دانھون ڪندو آھي
وَإِذَا مَسَّهُ ٱلۡخَيۡرُ مَنُوعًا
And, when good befalleth him, grudging
اور جب آسائش حاصل ہوتی ہے تو بخیل بن جاتا ہے
۽ جڏھن ڪو سُک پھچندو اٿس (ته) ڪنجوس ٿيندو آھي
إِلَّا ٱلۡمُصَلِّينَ
Save worshippers
مگر نماز گزار
پر (اُھي) نمازي (نه)
ٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَاتِهِمۡ دَآئِمُونَ
Who are constant at their worship
جو نماز کا التزام رکھتے (اور بلاناغہ پڑھتے) ہیں
جيڪي پنھنجي نماز تي ھميشه پورا آھن
وَٱلَّذِينَ فِيٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ حَقࣱّ مَّعۡلُومࣱ
And in whose wealth there is a right acknowledged
اور جن کے مال میں حصہ مقرر ہے
۽ اُھي (به) جن جي مالن ۾ (خداءَ جو) حصّو مقرر ٿيل آھي
لِّلسَّآئِلِ وَٱلۡمَحۡرُومِ
For the beggar and the destitute
(یعنی) مانگنے والے کا۔ اور نہ مانگے والے والا کا
سوال ڪندڙ ۽ نه سوال ڪندڙن لاءِ
وَٱلَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوۡمِ ٱلدِّينِ
And those who believe in the Day of Judgment
اور جو روز جزا کو سچ سمجھتے ہیں
۽ اُھي جيڪي قيامت جي ڏينھن جو يقين رکندا آھن
وَٱلَّذِينَ هُم مِّنۡ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشۡفِقُونَ
And those who are fearful of their Lord's doom
اور جو اپنے پروردگار کے عذاب سے خوف رکھتے ہیں
۽ اُھي جيڪي پنھنجي پالڻھار جي عذاب کان ڊڄڻ وارا آھن
إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمۡ غَيۡرُ مَأۡمُونࣲ
Lo! the doom of their Lord is that before which none can feel secure
بےشک ان کے پروردگار کا عذاب ہے ہی ایسا کہ اس سے بےخوف نہ ہوا جائے
بيشڪ سندس پالڻھار جو عذاب (اھڙو آھي) جنھن کان بچي نه سگھبو
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ
And those who preserve their chastity
اور جو اپنی شرمگاہوں کی حفاظت کرتے ہیں
۽ اُھي جيڪي پنھنجين اگھڙن کي نگاھ رکڻ وارا آھن
إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ
Save with their wives and those whom their right hands possess, for thus they are not blameworthy
مگر اپنی بیویوں یا لونڈیوں سے کہ (ان کے پاس جانے پر) انہیں کچھ ملامت نہیں
پنھنجين زالن يا پنھنجين ٻانھين کانسواءِ پوءِ بيشڪ اُھي ملامت وارا نه آھن
فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ
But whoso seeketh more than that, those are they who are transgressors
اور جو لوگ ان کے سوا اور کے خواستگار ہوں وہ حد سے نکل جانے والے ہیں
پوءِ جيڪي اُن کانسواءِ (ٻي ڳالھ) طلبيندا سي ئي حد کان لنگھڻ وارا آھن
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ
And those who keep their pledges and their covenant
اور جو اپنی امانتوں اور اقراروں کا پاس کرتے ہیں
۽ اُھي جيڪي پنھنجين امانتن کي ۽ پنھنجن انجامن کي پوري ڪرڻ وارا آھن
وَٱلَّذِينَ هُم بِشَهَٰدَٰتِهِمۡ قَآئِمُونَ
And those who stand by their testimony
اور جو اپنی شہادتوں پر قائم رہتے ہیں
۽ اُھي جيڪي پنھنجين شاھدين تي قائم آھن
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَاتِهِمۡ يُحَافِظُونَ
And those who are attentive at their worship
اور جو اپنی نماز کی خبر رکھتے ہیں
۽ اُھي جيڪي پنھنجي نماز جي سنڀال ڪندڙ آھن
أُوْلَٰٓئِكَ فِي جَنَّٰتࣲ مُّكۡرَمُونَ
These will dwell in Gardens, honoured
یہی لوگ باغہائے بہشت میں عزت واکرام سے ہوں گے
اُھي (بھشت جي) باغن ۾ عزت سان رھندا
فَمَالِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ قِبَلَكَ مُهۡطِعِينَ
What aileth those who disbelieve, that they keep staring toward thee (O Muhammad), open-eyed
تو ان کافروں کو کیا ہوا ہے کہ تمہاری طرف دوڑے چلے آتے ہیں
پوءِ ڪافرن کي ڇا (ٿيو) آھي جو توڏانھن ڪنڌ کڻي ڊوڙندا آھن
عَنِ ٱلۡيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ عِزِينَ
On the right and on the left, in groups
(اور) دائیں بائیں سے گروہ گروہ ہو کر (جمع ہوتے جاتے ہیں)
سڄي پاسي کان ۽ کٻي پاسي کان ٽوليون ٽوليون ٿي
أَيَطۡمَعُ كُلُّ ٱمۡرِيࣲٕ مِّنۡهُمۡ أَن يُدۡخَلَ جَنَّةَ نَعِيمࣲ
Doth every man among them hope to enter the Garden of Delight
کیا ان میں سے ہر شخص یہ توقع رکھتا ہے کہ نعمت کے باغ میں داخل کیا جائے گا
منجھائن سڀڪو شخص نعمت واري بھشت جي گھڙڻ جي طمع ڪري ٿو ڇا؟
كَلَّآۖ إِنَّا خَلَقۡنَٰهُم مِّمَّا يَعۡلَمُونَ
Nay, verily. Lo! We created them from what they know
ہرگز نہیں۔ ہم نے ان کو اس چیز سے پیدا کیا ہے جسے وہ جانتے ہیں
ائين نه آھي، بيشڪ اسان اُنھن کي اُنھيءَ شيءِ مان پيدا ڪيو آھي جنھنجي خبر اٿن
فَلَآ أُقۡسِمُ بِرَبِّ ٱلۡمَشَٰرِقِ وَٱلۡمَغَٰرِبِ إِنَّا لَقَٰدِرُونَ
But nay! I swear by the Lord of the rising-places and the setting-places of the planets that We verily are Able
ہمیں مشرقوں اور مغربوں کے مالک کی قسم کہ ہم طاقت رکھتے ہیں
پوءِ اُڀرندن ۽ اُلھندن جي پالڻھار جو قسم کڻان ٿو ته بيشڪ اسين وسوارا آھيون
عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ خَيۡرࣰ ا مِّنۡهُمۡ وَمَا نَحۡنُ بِمَسۡبُوقِينَ
To replace them by (others) better than them. And we are not to be outrun
(یعنی) اس بات پر (قادر ہیں) کہ ان سے بہتر لوگ بدل لائیں اور ہم عاجز نہیں ہیں
ھن (ڳالھ) تي جو اُنھن کان چڱا (ٻيا) مٽائي آڻيون ۽ اسين ڪي عاجز ٿيڻ وارا نه آھيون
فَذَرۡهُمۡ يَخُوضُواْ وَيَلۡعَبُواْ حَتَّىٰ يُلَٰقُواْ يَوۡمَهُمُ ٱلَّذِي يُوعَدُونَ
So let them chat and play until they meet their Day which they are promised
تو (اے پیغمبر) ان کو باطل میں پڑے رہنے اور کھیل لینے دو یہاں تک کہ جس دن کا ان سے وعدہ کیا جاتا ہے وہ ان کے سامنے آ موجود ہو
پوءِ (اي پيغمبر) انھن کي (ايسين) ٺاھ ٺاھيندو ۽ راند ڪندو ڇڏي ڏي جيسين اُھي پنھنجو اُھو ڏينھن ڏسن جنھن جو کين انجام ڏجي ٿو
يَوۡمَ يَخۡرُجُونَ مِنَ ٱلۡأَجۡدَاثِ سِرَاعࣰ ا كَأَنَّهُمۡ إِلَىٰ نُصُبࣲ يُوفِضُونَ
The day when they come forth from the graves in haste, as racing to a goal
اس دن یہ قبر سے نکل کر (اس طرح) دوڑیں گے جیسے (شکاری) شکار کے جال کی طرف دوڑتے ہیں
جنھن ڏينھن قبرن مان ڊوڙندا نڪرندا ڄڻ ته اُھي ڪنھن جھنڊي ڏانھن ڊڪن ٿا
خَٰشِعَةً أَبۡصَٰرُهُمۡ تَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةࣱۚ ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمُ ٱلَّذِي كَانُواْ يُوعَدُونَ
With eyes aghast, abasement stupefying them: Such is the Day which they are promised
ان کی آنکھیں جھک رہی ہوں گی اور ذلت ان پر چھا رہی ہوگی۔ یہی وہ دن ہے جس کا ان سے وعدہ کیا جاتا تھا
ان وقت سندن اکيون جھڪيون ھونديون انھن کي خواري وٺي ويندي، اِھو اُھو ڏينھن آھي جنھن جو کين انجام ڏنو ٿي ويو
English translation: Marmaduke Pickthall.Urdu translation: Fateh Muhammad Jalandhry.Sindhi translation: Taj Mehmood Amroti. Arabic: Uthmani Hafs, King Fahd Glorious Quran Printing Complex.